Pn-Pt 10:00 - 16:00 
Przełomowe orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE, a za nim polskiego sądu administracyjnego, wstrząsnęło polskim systemem VAT. Zgodnie z nową linią orzeczniczą, małżonkowie działający wspólnie mogą być uznani za jednego podatnika VAT. Niestety, polskie przepisy nie są na to przygotowane, co tworzy ogromną niepewność prawną i realne ryzyko przyszłych postępowań podatkowych.
Wyrok, który zmienia zasady gry
Wszystko zaczęło się od sprawy małżonków wspólnie sprzedających grunty wchodzące w skład ich majątku wspólnego. Fiskus uznał, że każde z nich z osobna jest podatnikiem VAT. Sprawa trafiła do TSUE, który 3 kwietnia 2025 r. orzekł, że jeśli małżonków łączy wspólność ustawowa i razem ponoszą ryzyko gospodarcze, mogą być traktowani jak jeden podatnik VAT, na podobieństwo spółki cywilnej. Tę tezę powtórzył 5 sierpnia 2025 r. WSA we Wrocławiu, uchylając decyzje fiskusa jako błędnie zaadresowane – nie do małżonków z osobna, a do małżeństwa jako całości.
Prawny chaos i paraliż – problem z numerem NIP
Mimo korzystnego dla podatników wyroku, jego zastosowanie w praktyce jest obecnie niemożliwe. Polskie przepisy, w szczególności ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników, nie przewidują możliwości nadania jednego, odrębnego numeru NIP dla małżeństwa. Eksperci są zgodni, że bez NIP podmiot nie istnieje w systemie podatkowym – nie może zarejestrować się jako podatnik VAT, składać plików JPK ani prawidłowo wystawiać faktur. Próba działania w oparciu o wyrok TSUE bez odpowiednich narzędzi prawnych to prosta droga do zakwestionowania rozliczeń przez urząd i wszczęcia postępowania podatkowego.
Resort finansów analizuje, a eksperci wzywają do działania
Problem jest na tyle poważny, że wymaga pilnych zmian legislacyjnych w ustawie o VAT i ustawie o NIP. Bez nich rewolucyjny wyrok pozostanie martwym przepisem. Na razie Ministerstwo Finansów informuje, że prowadzi analizy i „nie można jeszcze jednoznacznie ocenić konieczności oraz ewentualnego zakresu zmian legislacyjnych”. Ta wstrzemięźliwość oznacza, że przedsiębiorcy działający wspólnie z małżonkiem znaleźli się w stanie prawnego zawieszenia, a każdy ich krok może być w przyszłości kwestionowany. W tej sytuacji profesjonalny adwokat z Katowic jest niezbędny do oceny indywidualnego ryzyka.
Co robić w obecnej sytuacji?
Prawny chaos stwarza poważne ryzyko dla małżonków prowadzących wspólnie działalność gospodarczą. Jak rozliczać VAT? Jak wystawiać faktury? Czy korekty będą konieczne? Na te pytania nie ma dziś prostych odpowiedzi. Dlatego kluczowe jest profesjonalne doradztwo podatkowe. W Katowicach nasz zespół na bieżąco monitoruje rozwój sytuacji. Jeśli prowadzisz firmę z małżonkiem, warto rozważyć audyt podatkowy Waszej działalności pod kątem nowych ryzyk. Pamiętaj, że w razie sporu z fiskusem, nasza kancelaria jest gotowa reprezentować Cię w postępowaniach podatkowych, powołując się na prounijną wykładnię przepisów.
