Stałe miejsce prowadzenia działalności wymaga odrębnego majątku

Jak ustalił niedawno Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch istotnych wyrokach, stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej wymaga nie tylko trwałego zaplecza personalnego i technicznego, ale przede wszystkim odrębnego majątku usługobiorcy i usługodawcy. Ta interpretacja może mieć kluczowe znaczenie dla wielu przedsiębiorców, zwłaszcza tych współpracujących z podmiotami zagranicznymi.

Czego dotyczyła sprawa rozpatrywana przez NSA?

Analizowane przez naszych ekspertów ds. optymalizacji podatkowej Katowice orzeczenia dotyczyły spółek z siedzibami w Belgii i Holandii, które współpracowały z polskim podmiotem. Zagraniczni kontrahenci zlecali polskiej spółce przetwarzanie materiałów zgodnie z dostarczoną specyfikacją, nie posiadając w Polsce własnej infrastruktury ani nie zatrudniając tu pracowników. Wszystkie strategiczne decyzje zarządcze zapadały w ich macierzystych krajach.

Spór o miejsce opodatkowania VAT

Polski podmiot twierdził, że zagraniczni usługobiorcy nie posiadają w Polsce stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 28b ust. 2 ustawy o VAT. Wskazywał, że zastosowanie powinien znaleźć art. 28b ust. 1 ustawy, określający jako miejsce opodatkowania kraje siedziby działalności usługobiorców (Belgia i Holandia).

Jak zaznacza doradca podatkowy Katowice, spółka powoływała się na art. 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011, zgodnie z którym stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej musi charakteryzować się:

• wystarczającą stałością
• odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego
• odpowiednim zapleczem technicznym
• możliwością odbioru i wykorzystywania usług na potrzeby tego miejsca

Stanowisko organu podatkowego w postępowaniu podatkowym

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie zgodził się z argumentacją spółki. W wydanej interpretacji podatkowejstwierdził, że zagraniczne podmioty posiadają stałe miejsce prowadzenia działalności w Polsce, mimo braku własnego zaplecza. Według organu, decydująca jest możliwość korzystania z cudzego zaplecza w porównywalnym zakresie.

Fiskus uznał, że w omawianym przypadku:

• zagraniczne spółki sprawują kontrolę nad zapleczem polskiego usługodawcy
• polska spółka wytwarza towary według parametrów i specyfikacji zagranicznych zleceniodawców
• nieistotne jest podejmowanie decyzji zarządczych za granicą
• kluczowe jest to, że decyzje dotyczą faktycznie działalności prowadzonej w Polsce

W związku z tym, według organów, usługi powinny być opodatkowane w Polsce zgodnie z art. 28b ust. 2 ustawy o VAT.

Jak orzekł WSA w Warszawie?

Warszawski sąd administracyjny nie podzielił stanowiska fiskusa. Jak podkreśla adwokat Katowice specjalizujący się w sprawach podatkowych, WSA stwierdził, że w tym przypadku usługi powinny być opodatkowane w krajach siedziby usługobiorców.

Sąd uzasadnił to następująco:

• spółki zagraniczne nie sprawują kontroli nad zapleczem polskiej spółki
• nie dysponują w Polsce pracownikami zobowiązanymi do wykonywania ich poleceń
• nie są uprawnione do korzystania z infrastruktury polskiego podmiotu
• nie kierują jego bieżącą działalnością

Co istotne, według WSA, samo zlecenie polskiej spółce wytwarzania towarów zgodnie ze specyfikacją nie oznacza przejęcia nad nią kontroli. Jak zauważył sąd, dostarczanie wytycznych przez podmiot zamawiający jest normalną praktyką biznesową.

Przełomowy wyrok NSA – odrębność majątku kluczowa w stałym miejscu prowadzenia działalności

Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził wykładnię WSA i oddalił skargi kasacyjne organu podatkowego. Jak podkreśla prawnik Katowice z naszej kancelarii, NSA uznał, że fiskus błędnie zinterpretował istotę stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu sędzia Janusz Zubrzycki zaznaczył, że kluczowym elementem dla uznania miejsca za stałe miejsce prowadzenia działalności jest wyodrębnienie majątku po stronie usługobiorcy. NSA powołał się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 13 czerwca 2024 r. (C-533/22), z którego wynika, że spółka z siedzibą w jednym państwie UE korzystająca z usług świadczonych przez podmiot z innego państwa nie posiada stałego miejsca prowadzenia działalności w tym drugim kraju, jeżeli zaplecze personalne i techniczne nie jest odrębne od zaplecza służącego do świadczenia usług.

Praktyczne konsekwencje wyroków dla przedsiębiorców

Orzeczenia NSA mają istotne znaczenie dla firm współpracujących z podmiotami zagranicznymi. Jak zauważa ekspert ds. doradztwa podatkowego Katowice z naszej kancelarii, dyrektor KIS nie uwzględnił, że w przypadku stałego miejsca prowadzenia działalności usługobiorcy zagranicznego konieczne jest wskazanie odrębnego majątku usługobiorcy i odrębnego majątku usługodawcy.

„To nie może być ten sam majątek” – wyjaśnił sędzia Zubrzycki w uzasadnieniu wyroku.

Jak profesjonalny audyt podatkowy może zabezpieczyć Twoją firmę?

W świetle omówionych orzeczeń, zalecamy przedsiębiorcom współpracującym z podmiotami zagranicznymi przeprowadzenie audytu podatkowego swoich rozliczeń. Eksperci naszej kancelarii oferują kompleksowe wsparcie w tym zakresie, pomagając:

1. Zweryfikować poprawność stosowanych zasad opodatkowania
2. Zidentyfikować potencjalne ryzyka podatkowe
3. Wypracować bezpieczne rozwiązania zgodne z aktualną linią orzeczniczą

Potrzebujesz profesjonalnego wsparcia w zakresie postępowań podatkowych?

Jeśli Twoja firma współpracuje z podmiotami zagranicznymi lub planuje taką współpracę, warto skonsultować się z doświadczonym doradcą podatkowym Katowice. Nasi eksperci pomogą Ci prawidłowo zinterpretować przepisy i zastosować rozwiązania minimalizujące ryzyko sporów z administracją skarbową.

Skontaktuj się z nami, aby umówić konsultację i zabezpieczyć interesy swojej firmy!