
Od 2019 r. każdy może sprawdzić w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR), kto faktycznie kontroluje daną spółkę. Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (UC75), który ma to zmienić od 1 stycznia 2027 r.
Skąd ta zmiana
W wyroku z 22 listopada 2022 r. (sprawy połączone C-37/20 i C-601/20) TSUE uznał, że nieograniczony, publiczny dostęp do danych o beneficjentach rzeczywistych narusza prawo do prywatności. Polska musi dostosować swoje przepisy.
Kto będzie miał dostęp
Według projektu:
- organy państwa, zwłaszcza te, które przetwarzają takie dane dla bezpieczeństwa finansowego, mają mieć dostęp automatyczny;
- samorządy i podmioty prowadzące zamówienia publiczne mają uzyskiwać dostęp na wniosek, bez skomplikowanego wykazywania uzasadnionego interesu;
- dziennikarze, organizacje pozarządowe i środowiska akademickie będą musieli we wniosku potwierdzić swój status i wskazać związek z prowadzoną działalnością, np. przeciwdziałaniem praniu pieniędzy.
Wniosek ma być rozpatrywany w ciągu 12 dni (w szczególnych przypadkach 24 dni). Posiadacze ważnego przez trzy lata potwierdzenia dostępu mają czekać 7 dni.
Utajnienie danych beneficjenta
Beneficjent rzeczywisty będzie mógł w uzasadnionych przypadkach uzyskać decyzję o utajnieniu swoich danych – gdy ich ujawnienie narażałoby go na niewspółmierne ryzyko nadużycia finansowego, uprowadzenia, szantażu, wymuszenia, nękania, przemocy lub zastraszenia. Nawet osoba z przyznanym dostępem nie zobaczy wtedy wszystkich danych.
Co to oznacza w praktyce
- Weryfikacja kontrahentów – dziś sprawdzenie, kto stoi za spółką, zajmuje chwilę. Po zmianach część firm może stracić tę łatwą ścieżkę i musi zaplanować inne źródła informacji przy due diligence.
- Instytucje obowiązane AML – z dostępnych opisów projektu nie wynika jednoznacznie, na jakich zasadach wgląd zachowają podmioty, które same stosują środki bezpieczeństwa finansowego. Warto śledzić ostateczne brzmienie przepisów.
- Ochrona właścicieli – osoby szczególnie narażone na nękanie czy szantaż zyskują narzędzie do ochrony swoich danych.
To projekt – ostateczne przepisy mogą się różnić.
Jak pomagamy
W ramach obsługi prawnej firm pomagamy w zgłoszeniach do CRBR, aktualizacji danych beneficjentów rzeczywistych oraz w weryfikacji kontrahentów.
Chcesz uporządkować zgłoszenia do CRBR przed zmianą przepisów? Umów spotkanie.
Opracowanie na podstawie projektu nowelizacji ustawy AML (UC75) i informacji opublikowanych w „Rzeczpospolitej” (24.09.2026). Projekt nie jest obowiązującym prawem. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej w indywidualnej sprawie.