Pn-Pt 10:00 - 16:00 
Darowizna na spłatę kredytu hipotecznego to jedna z najczęstszych form pomocy rodzinnej. Problem pojawia się wtedy, gdy pieniądze nie trafiają na zwykłe konto obdarowanego, lecz bezpośrednio na rachunek techniczny prowadzony do obsługi kredytu.
Fiskus przez lata twierdził, że taki przelew przekreśla prawo do pełnego zwolnienia dla najbliższej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny po raz kolejny się z tym nie zgodził.
Na czym polegał spór
Sprawa dotyczyła kobiety, która otrzymała od matki pieniądze na spłatę długu bankowego zaciągniętego na zakup nieruchomości. W styczniu 2024 r. matka przelała jej niemal 100 tys. zł, opisując w tytule przelewu, że jest to darowizna dla córki na spłatę kredytu oraz pożyczki hipotecznej.
Środki trafiły na rachunek techniczny. Obdarowana wyjaśniła, że jest jego współwłaścicielem i że można na niego przelewać wyłącznie środki przeznaczone na spłatę zobowiązań. Przyznała jednocześnie, że nie jest to jej rachunek płatniczy i nie może z niego swobodnie dysponować pieniędzmi.
Wystąpiła o interpretację, chcąc potwierdzić, że taki sposób przekazania prawidłowo dokumentuje darowiznę na potrzeby zwolnienia dla zerowej grupy podatkowej. Organ odmówił. Uznał, że skoro wpłata trafiła na rachunek służący spłacie kredytu, to nie została przekazana na rachunek płatniczy obdarowanej.
Co orzekły sądy
Stanowisko fiskusa zakwestionował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Sąd wskazał, że przekazanie pieniędzy zarówno bezpośrednio na rachunek podatnika, jak i na techniczny rachunek bankowy służący spłacie kredytu, którego podatniczka jest współwłaścicielką, w takim samym stopniu pozwala organowi zweryfikować operację pod kątem ewentualnych nadużyć.
Przegraną fiskusa przypieczętował Naczelny Sąd Administracyjny. Przypomniał, że kwestia ta była już rozstrzygana w jego orzecznictwie na korzyść podatników.
Zdaniem NSA, gdy wpłata kwoty objętej darowizną między najbliższymi krewnymi trafia na rachunek techniczny do spłaty kredytu i pożyczki hipotecznej, którego współwłaścicielem jest obdarowany zobowiązany do ich spłaty, warunek udokumentowania przekazania na rachunek bankowy nabywcy jest spełniony. Sąd podkreślił, że taka wpłata w sposób niebudzący wątpliwości dokumentuje, kto, ile i komu darował. Wyrok jest prawomocny.
Dlaczego cel przepisu ma znaczenie
Warunek udokumentowania przelewu wynika z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jego sens jest jasny: chodzi o to, by przepływ dało się prześledzić i przypisać konkretnym osobom.
Rachunek techniczny ten cel realizuje. Widać z niego nadawcę, kwotę, datę i beneficjenta zobowiązania. Trudno w takiej sytuacji mówić o obejściu przepisów albo o próbie ukrycia źródła pieniędzy.
Wykładnia organu prowadziłaby natomiast do sytuacji, w której rodzina traci zwolnienie tylko dlatego, że wybrała najbardziej naturalną i najprostszą drogę spłaty długu.
O czym trzeba pamiętać mimo korzystnego wyroku
Wyrok dotyczy sposobu udokumentowania przelewu. Nie zwalnia z pozostałych warunków, a te bywają zapominane.
Kluczowe jest zgłoszenie nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy od powstania obowiązku podatkowego. Termin ten ma charakter materialnoprawny — jego upływ oznacza utratę prawa do zwolnienia. Nie da się go przywrócić tłumaczeniem, że darowizna była oczywista i rodzinna.
Warto też zadbać o czytelny tytuł przelewu, wskazujący strony i charakter świadczenia, oraz o zachowanie umowy darowizny, jeżeli została sporządzona. Przy większych kwotach dobrze jest przechowywać dokumentację potwierdzającą, skąd darczyńca miał środki.
Jeżeli sytuacja jest nietypowa — na przykład rachunek prowadzony jest wyłącznie na darczyńcę albo spłata dotyczy zobowiązania kilku osób — bezpieczniejsze bywa wcześniejsze wystąpienie o interpretację podatkową niż liczenie na to, że organ sam zastosuje korzystną linię orzeczniczą.
Co zrobić, gdy urząd odmówił zwolnienia
Odmowa nie zamyka sprawy. Korzystne orzecznictwo NSA jest utrwalone, a argumentacja przedstawiona na wczesnym etapie potrafi zmienić bieg postępowania.
Znaczenie ma to, jakie dokumenty zostaną złożone i jak opisany zostanie stan faktyczny — w szczególności to, że obdarowany jest współwłaścicielem rachunku i osobą zobowiązaną do spłaty. Jeżeli spór trafi do sądu, przydaje się reprezentacja przed sądami prowadzona przez osoby znające tę linię orzeczniczą.
Jak pomagamy
W SN Kancelaria analizujemy darowizny rodzinne pod kątem podatku od spadków i darowizn oraz obowiązków zgłoszeniowych. Sprawdzamy sposób udokumentowania przelewu, pilnujemy terminu na SD-Z2 i przygotowujemy wyjaśnienia, gdy urząd kwestionuje zwolnienie.
Wspieramy również przy transakcjach na rynku nieruchomości — zakup i sprzedaż nieruchomości często łączy się z pomocą finansową od rodziny, a skutki podatkowe warto ustalić przed przelewem. Sprawę może poprowadzić doradca podatkowy.
Dostałeś darowiznę na spłatę kredytu i nie masz pewności, czy zwolnienie Ci przysługuje? Umów spotkanie.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej w indywidualnej sprawie.
