Pn-Pt 10:00 - 16:00 Kwestia odszkodowania za rozbiórkę a VAT od dawna budzi wątpliwości przedsiębiorców, a najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego pokazuje, jak niejednoznaczny jest to temat. W niedawnym wyroku NSA orzekł, że odszkodowanie otrzymane w związku z obowiązkową rozbiórką budynków pod inwestycję drogową podlega opodatkowaniu VAT, ponieważ stanowi zapłatę za usługę. Wyrok ten stoi w sprzeczności z wcześniejszym orzeczeniem z 1 lipca 2025 r., w którym sąd uznał podobne odszkodowanie za niepodlegające opodatkowaniu. Ta rozbieżność pokazuje, że sama nazwa „odszkodowanie” używana w dokumentach nie przesądza o skutkach podatkowych. Nasz
doradca podatkowy Katowice analizuje, od czego zależy ostateczna kwalifikacja takiego świadczenia.
Kiedy odszkodowanie za rozbiórkę a VAT staje się wynagrodzeniem za usługę? Zgodnie z ustawą o VAT, świadczeniem usług jest nie tylko aktywne działanie, ale również „zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji” w zamian za wynagrodzenie. Właśnie ta definicja jest kluczowa w kontekście
odszkodowania za rozbiórkę a VAT. Jeśli otrzymana kwota jest w istocie zapłatą za to, że przedsiębiorca godzi się na rozbiórkę i udostępnia nieruchomość, umożliwiając inwestorowi (np. gminie) realizację jego celu, to organy podatkowe uznają takie świadczenie za usługę podlegającą VAT.
Analiza przypadków: dlaczego wyroki NSA się różnią? Rozbieżność w orzecznictwie wynika z odmiennych stanów faktycznych analizowanych spraw.
- Wyrok korzystny (z 1 lipca 2025 r., sygn. I FSK 912/22): Sprawa dotyczyła odszkodowania za rozbiórkę części budynku, przez co reszta konstrukcji straciła funkcjonalność. Sąd uznał, że wypłacona kwota miała na celu wyrównanie poniesionej straty majątkowej. Co kluczowe, NSA nie dopatrzył się w tej sytuacji konkretnej korzyści po stronie gminy, która płaciła odszkodowanie.
- Wyrok niekorzystny (z 3 września 2025 r., sygn. I FSK 1428/22): Tutaj spółka otrzymała odszkodowanie za rozbiórkę dwóch budynków w związku z budową węzła drogowego. Sąd uznał, że spółka, godząc się na wyburzenie i ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, świadczyła usługę tolerowania określonej sytuacji. Bezpośrednim beneficjentem była gmina, która dzięki temu mogła zrealizować swoją inwestycję. Tę interpretację wsparł również wyrok TSUE (C-182/23).
Praktyczne skutki dla przedsiębiorców: jak unikać ryzyka? Powyższe przykłady pokazują, że każda sprawa o odszkodowanie musi być analizowana indywidualnie. Błędna kwalifikacja świadczenia może prowadzić do wszczęcia kosztownego postępowania podatkowe. Dlatego kluczowe jest przeprowadzenie prewencyjnego audytu podatkowego umów i decyzji administracyjnych. Warto również występować o interpretacje podatkowe, aby zabezpieczyć swoją pozycję. W razie sporu z organami, niezbędna może okazać się pomoc, którą oferuje nasz adwokat Katowice. Profesjonalne doradztwo podatkowe Katowice pozwala na prawidłowe zidentyfikowanie charakteru otrzymywanych świadczeń i uniknięcie nieprzewidzianych obciążeń. Warto również pamiętać, że w skomplikowanych sprawach cywilno-podatkowych wsparcie, jakiego udzieli doświadczony prawnik Katowice, jest nieocenione.
