Pn-Pt 10:00 - 16:00 
Od 8 lipca 2026 r. PIP i umowy B2B łączy znacznie większe ryzyko dla przedsiębiorców. Okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję ustalającą istnienie stosunku pracy, jeżeli kontrakt cywilnoprawny jest w rzeczywistości wykonywany jak etat.
Sama decyzja PIP zasadniczo nie przekwalifikuje automatycznie całej współpracy za poprzednie lata. Może jednak dostarczyć Krajowej Administracji Skarbowej i ZUS informacji, które zachęcą te instytucje do zbadania historycznych rozliczeń firmy.
PIP a umowy B2B – co zmieniło się od 8 lipca 2026 r.?
Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie zmieniła definicji stosunku pracy. Zmieniły się przede wszystkim narzędzia służące do jej egzekwowania.
Okręgowy inspektor pracy może obecnie wydać decyzję ustalającą, że współpraca formalnie opisana jako zlecenie albo B2B jest w rzeczywistości umową o pracę. Decyzja może określać między innymi rodzaj umowy, wymiar czasu pracy, wynagrodzenie oraz datę jej zawarcia.
Od takiego rozstrzygnięcia przysługuje odwołanie do sądu pracy. Decyzja nie jest automatycznie natychmiast wykonalna – co do zasady jej wykonanie następuje po upływie terminu na odwołanie, a w przypadku zaskarżenia po prawomocnym rozstrzygnięciu sądu. Wyjątkiem może być nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności.
Nowe zasady wynikają z ustawy z 11 marca 2026 r., a ich praktyczne znaczenie wyjaśnia również Państwowa Inspekcja Pracy.
Kiedy kontrakt B2B może zostać uznany za etat?
O kwalifikacji współpracy nie przesądza tytuł umowy ani fakt wystawiania faktur. PIP analizuje sposób, w jaki usługi są rzeczywiście wykonywane.
Ryzyko przekwalifikowania rośnie, gdy współpracownik:
- wykonuje pracę osobiście,
- podlega bieżącym poleceniom przełożonego,
- pracuje w miejscu i godzinach wyznaczonych przez firmę,
- jest włączony w strukturę organizacyjną przedsiębiorstwa,
- nie ponosi realnego ryzyka gospodarczego,
- wykonuje powtarzalne obowiązki w sposób ciągły.
Nie oznacza to, że każda długotrwała umowa B2B zostanie uznana za etat. Prawidłowa współpraca może nadal opierać się na kontrakcie między przedsiębiorcami, jeśli wykonawca zachowuje rzeczywistą samodzielność organizacyjną i ekonomiczną.
Najważniejsza jest zgodność treści umowy z praktyką. Nawet dobrze napisany kontrakt nie ochroni firmy, jeżeli współpraca na co dzień wygląda jak podporządkowane zatrudnienie pracownicze.
Decyzja PIP nie działa wstecz, ale fiskus może zbadać przeszłość
Decyzja PIP co do zasady wywołuje skutki od dnia jej wydania. W określonych przypadkach, na przykład gdy firma zakończy współpracę podczas kontroli, jako data zawarcia umowy o pracę może zostać wskazany dzień rozpoczęcia kontroli.
Nie oznacza to jednak, że wcześniejsze lata pozostają całkowicie bezpieczne. Nowe przepisy przewidują wymianę informacji pomiędzy PIP, ZUS i Krajową Administracją Skarbową. Dane mają służyć między innymi analizie ryzyka niewykonywania obowiązków podatkowych i składkowych.
KAS oraz ZUS mogą samodzielnie ocenić wcześniejszy sposób wykonywania współpracy. Jeżeli uznają, że również w poprzednich okresach kontrakt miał cechy stosunku pracy, mogą zakwestionować rozliczenia w granicach obowiązujących terminów przedawnienia.
Kontrola PIP może więc stać się początkiem szerszej weryfikacji. W takiej sytuacji istotne jest skoordynowanie działań z zakresu prawa pracy, podatków i ubezpieczeń społecznych, a nie analizowanie każdego z tych obszarów osobno.
Jakie mogą być skutki w PIT i ZUS?
Jeżeli współpracownik zostanie uznany za pracownika, firma może zostać potraktowana jako pracodawca i płatnik. Powstaje wtedy ryzyko konieczności ponownego przeliczenia wynagrodzeń oraz rozliczenia zaliczek na PIT i składek ZUS.
Firma może być zobowiązana między innymi do:
- przeliczenia kwot wynikających z faktur na wynagrodzenie pracownicze,
- obliczenia zaległych zaliczek na PIT,
- przygotowania informacji PIT-11 i deklaracji PIT-4R,
- skorygowania dokumentów ubezpieczeniowych,
- zapłaty zaległych składek wraz z odsetkami.
Samozatrudniony może natomiast stanąć przed koniecznością skorygowania zeznań składanych jako przedsiębiorca i ponownego wykazania przychodów jako przychodów ze stosunku pracy.
Rozliczenia obu stron nie muszą się przy tym wzajemnie bilansować. Kwota odzyskana przez współpracownika może być niższa niż zaległości przypisane firmie jako płatnikowi. Szczególnie skomplikowane mogą być rozliczenia składki zdrowotnej.
Przekwalifikowanie B2B może wpłynąć również na VAT
Jeżeli fiskus uzna, że usługodawca działał faktycznie jako pracownik, może zakwestionować jego status jako samodzielnego podatnika VAT w zakresie tej współpracy. W konsekwencji firma może utracić prawo do odliczenia VAT z otrzymanych faktur.
Oznacza to ryzyko korekty odliczonego podatku, zapłaty zaległości oraz odsetek. Po stronie współpracownika może natomiast powstać spór o VAT wykazany na wystawionych fakturach oraz podatek odliczony od zakupów związanych z działalnością.
Nie można zakładać, że korekty obu stron zostaną automatycznie rozliczone w sposób neutralny. Każdy przypadek wymaga analizy faktur, deklaracji i rzeczywistego modelu wykonywania usług. W razie wszczęcia kontroli podatkowej potrzebna może być równoczesna obrona rozliczeń VAT, PIT i ZUS.
Jak przygotować firmę do kontroli umów B2B?
Pierwszym krokiem powinien być przegląd wszystkich umów cywilnoprawnych i kontraktów B2B. Nie należy ograniczać się do samej treści dokumentów. Trzeba sprawdzić również to, jak współpraca wygląda w praktyce.
Warto zweryfikować między innymi:
- kto ustala miejsce i godziny wykonywania usług,
- czy wykonawca może odmówić przyjęcia zadania,
- kto organizuje pracę i ponosi odpowiedzialność za jej rezultat,
- czy współpracownik może korzystać z zastępcy,
- kto zapewnia sprzęt i narzędzia,
- czy wynagrodzenie zależy od efektu, czasu pracy czy stałej miesięcznej gotowości,
- czy wykonawca rzeczywiście ponosi ryzyko gospodarcze.
Dobrze przeprowadzony audyt podatkowy połączony z analizą prawa pracy pozwala ustalić, które relacje są prawidłowe, a które wymagają zmiany umowy albo sposobu organizacji współpracy. Wdrożenie zmian dopiero po rozpoczęciu kontroli może być znacznie trudniejsze.
Jak pomagamy
SN Kancelaria łączy obsługę z zakresu prawa pracy z doradztwem podatkowym. Analizujemy kontrakty B2B, sposób wykonywania współpracy oraz potencjalne skutki w PIT, VAT i ZUS. Zapewniamy także obsługę prawną firm podczas kontroli PIP i postępowań podatkowych.
Chcesz sprawdzić, czy umowy B2B stosowane w Twojej firmie są bezpieczne? Umów spotkanie.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej w indywidualnej sprawie.
