Pn-Pt 10:00 - 16:00 
Brak korekty VAT naliczonego przez dłużnika przy uldze na złe długi może skutkować nałożeniem sankcji w VAT, nawet jeśli nie doszło do oszustwa podatkowego – pod warunkiem że wysokość dodatkowego zobowiązania jest proporcjonalna do charakteru naruszenia. Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z czerwca 2026 r.
Ulga na złe długi sankcja VAT – tło sprawy
Sprawa dotyczyła spółki, która nie uregulowała faktur ani w terminie płatności, ani w ciągu 150 dni od jego upływu (wówczas obowiązujący termin przy uldze na złe długi). Jednocześnie nie skorygowała odliczonego podatku naliczonego wynikającego z tych faktur. W efekcie zawyżyła podatek naliczony w deklaracjach VAT za miesiące od grudnia 2013 r. do marca 2014 r. Organy podatkowe uznały, że spełnione zostały przesłanki do nałożenia dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie ówczesnego art. 89b ust. 6 ustawy o VAT (przepis uchylony w 2016 r., ale nadal stosowany do starszych okresów).
Obowiązek korekty po stronie dłużnika
Zgodnie z mechanizmem ulgi na złe długi dłużnik ma obowiązek zmniejszyć odliczony podatek naliczony, jeżeli faktura nie została opłacona w ustawowym terminie (obecnie 90 dni). Niewykonanie tego obowiązku prowadzi do zawyżenia podatku naliczonego i konieczności zapłaty odsetek za zwłokę. W omawianej sprawie organy uznały ponadto, że naruszenie to uzasadnia nałożenie sankcji w wysokości 30 proc. kwoty podatku wynikającego z niezapłaconych faktur.
Ulga na złe długi sankcja VAT według organów podatkowych
Fiskus argumentował, że przedsiębiorca, który rzetelnie rozlicza VAT, powinien zdawać sobie sprawę z nieuregulowania należności wynikających z faktur, od których wcześniej odliczył podatek naliczony. W ocenie organu zaniechanie korekty miało charakter świadomy, co uzasadniało zastosowanie sankcji w pełnym wymiarze.
Zasada proporcjonalności w kontekście ulgi na złe długi
Sprawa trafiła na wokandę NSA już wcześniej. W wyroku z 27 maja 2024 r. (sygn. I FSK 1305/20) sąd kasacyjny zobowiązał organy do ponownej oceny sprawy z uwzględnieniem prawa unijnego, w szczególności orzeczenia TSUE z 15 kwietnia 2021 r. (C-935/19). Trybunał podkreślił, że państwa członkowskie mogą wprowadzać sankcje służące prawidłowemu poborowi VAT i przeciwdziałaniu oszustwom, jednak muszą one respektować zasadę proporcjonalności. NSA uznał, że te same standardy należy stosować przy wykładni art. 89b ust. 6 ustawy o VAT.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy fiskus obniżył sankcję do poziomu 10 proc. podatku naliczonego, biorąc pod uwagę brak cech oszustwa podatkowego oraz skalę uszczuplenia.
Wyrok NSA: ulga na złe długi sankcja VAT nie wymaga oszustwa
Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał wyrok WSA w Szczecinie (wyrok z 19 czerwca 2026 r., sygn. akt I FSK 1046/25). Sędzia Izabela Najda-Ossowska wyjaśniła, że brak oszustwa podatkowego nie oznacza automatycznego zwolnienia z sankcji. Jeżeli podatnik dopuścił się istotnych zaniedbań skutkujących uszczupleniem podatku, organ może nałożyć dodatkowe zobowiązanie, pod warunkiem że jego wysokość jest adekwatna do charakteru naruszenia. Zaniechania spółki nie miały charakteru incydentalnego i nie były obiektywnie usprawiedliwione – przedsiębiorca powinien wiedzieć, że nie reguluje należności z faktur, od których wcześniej odliczył VAT.
Przedawnienie i praktyczne wnioski dla podatników w Katowicach
W zakresie grudnia 2013 r. sankcja została wyłączona ze względu na przedawnienie – termin na doręczenie decyzji upłynął z końcem 2018 r., a decyzja została doręczona dopiero w lipcu 2019 r.
Dla przedsiębiorców z Katowic i województwa śląskiego, którzy borykają się z problemem niezapłaconych faktur, wyrok NSA ma istotne znaczenie. Potwierdza on, że przy uldze na złe długi sankcja VAT jest możliwa nawet bez oszustwa, ale jej wysokość musi być proporcjonalna do stopnia zawinienia i skutków naruszenia. W ramach optymalizacji podatkowej katowice zalecamy bieżące monitorowanie terminów płatności oraz niezwłoczne dokonywanie korekt VAT w razie braku zapłaty. W ramach doradztwa podatkowego katowice nasza kancelaria pomaga w weryfikacji rozliczeń, sporządzaniu wniosków o interpretacje podatkowe oraz reprezentacji w postępowaniach podatkowych. Warto również regularnie przeprowadzać audyt podatkowy rozliczeń VAT, aby zminimalizować ryzyko sankcji i zabezpieczyć prawidłowość stosowanych rozwiązań.
